Activeline Özel, Mart 2008
Sayıları anlamak…
Ufuk Tarhan

Amerikalı Sanatçı Andy Warhol, Marilyn Monroe resminin on kopyası ile, "aynı"nın yeniden üretimi ve klonlaması ile ilgili insan takıntısına, tıpatıp aynılığın içindeki farklılıkla dikkat çekiyor. Yukarıdaki çalışmaların on'u da aynı ve on'u da farklı! Benzerlik ve farklılıkları sayılarla anlıyoruz. Sayılandırılan şeyler var oldukları için benziyor, aynı şey olmadıkları için de farklılaşıyorlar. Pisagor "Evrenin hakimi sayıdır, sayılar evreni yönetiyor," demiş... "Bir"den "dokuz"a kadar rakamlar ve "sıfırlı", konumlu sayılama, Hindistan'da bulunmuş. Sıfırın ilavesi ile, rakamların konumlaması, farklı değerleri yansıtabilmesi aşamasına geçilmiş.

İşte evreni yöneten sayıların ifade ettikleri:

Sıfır, yokluğun, hiçliğin, potansiyel var oluşun başlangıcı. Sıfır, yutan, etkisiz, aynı zamanda büyük gücü olan sayı. Hemen tüm kültürlerde, 9'la beraber, gösterim şekli hiç değişmeyen iki rakamdan biri.

Bir, monad; tekliği, tek olan her şeyi, Tanrıyı, güneşi ve Tanrının yeryüzündeki yansıması olan insanı, Tanrı ile insanın birleşmesini, makro ve mikro kozmosun yeganeliğini anlatan sayı.

İki, diyad; evrendeki dualitenin, zıtlık veya tamamlayan her şeyin, erkek ve dişinin, aktif ve pasifin, iyilik ve kötülüğün, Tanrının hem erkek, hem dişil yönünün olduğunun ve insanların bu nedenle iki cins olarak yaratıldığının ifadesi.

Üç, triad; monad ile diyadın toplamı. Erkekle dişinin birleşiminden olan çocuğu, akıldan çıkanı ve fikirle oluşan eseri anlatıyor. Bir'in sembolü nokta ve üç'ün sembolü üçgenin iç içe kullanıldığı birleşik sembolde, üç sayısı ve üçgen, en çok kullanılan, yaratılışın temelinde bir'in üç'e, üç'ün bir'e yansımasının yattığını anlatan kutsal semboller. İnsanın oluşumundaki ateş, su ve toprak ile Tanrının oluşumundaki ruh, can, bedeni anlatırken, ruh ateşten, can sudan ve beden topraktan üretildiğinden, üçgen aynı zamanda evreni temsil ediyor. 

Dört, tetrad; kainatı kaostan düzene geçiren dört temel gücün (ateş, su, toprak, hava) ifadesi, mahşerin dört atlısı. Dünya ve fiziksel gerçekle ilgili olan dört, dört yön, dört mevsim, dört nitelikle (kuru, ıslak, sıcak ve soğuk) düzeni tanımlıyor. Haç sembolleri de aslında bu dört gücü ifade ediyor.

Beş, pentad; insanın ve üzerinde yaşadığı dünyanın, diyad ile triadın toplamı, dünyasal sevginin ve evliliğin, ateş, su, toprak ve havanın toplamından oluşan dünyanın, dört elementin birleşiminden oluşan insanın (5. element) sembolü.

Altı, 6; iç içe geçmiş ve iki farklı yöne bakan üçgen uçlarının her birinin bir fazileti temsil ettiği adalet yıldızı. Evrenin altı yönünü, kuzey, güney, doğu, batı, aşağı ve yukarıyı gösteriyor. Üste bakan üçgen Tanrıya ulaşmayı, aşağı bakan üçgen ise yeniden doğuş yasası gereği geriye dönüşü anlatıyor.

Yedi; kutsal üçlü triad ile düzeni oluşturan tetradın birleşmesinden oluşan tekamül yasasının sembolü. Evrende pek çok şey yedi üzerine kurulu. Sesin yedi ana notası, ışığın yedi ana rengi, insandaki yedi ana çakra gibi.

Sekiz, oktad; iç içe geçmiş iki kareden oluşan, sekiz kenarlı ve Türk işleme sanatlarında çok kullanılan, adaleti temsil eden yıldız. Dördün iki katı veya üstün hali. Fiziksel dünyanın dengelenmesini temsil eder.

Dokuz; tamamlama ve hikmeti temsil eder. Dokuz üç'ün karesidir ve son tam sayı olarak bir devrenin tamamlandığını haber verir. Dünya kültürlerinde 9 sayısı hemen hemen hep aynı şekilde gösterilmiştir. Yani bir akış ve bitişin simgesi.

On, tetraktis; dört bölümlü üçgenden oluşan ve ilk dört sayının toplamı olan on, mükemmelliğin sembolü, aynı zamanda kamil insanı, yani insanla Tanrının bir olmasının sembolü. Sıfır ile bir sayısının yan yana gelmesiyle oluşan on sayısı, hiçlikle tekliğin ahengini ifade ederken makro kozmosun da kutsal sayısını oluşturuyor.

Geleceğe bakarken, sayıları anlamak farklı bakış açıları kazandırıyor...

Kaynak: Georges Ifrah, Rakamların Evrensel Tarihi, TÜBİTAK Yayınları

Arkadaşınıza tavsiye edin | Lütfen sorularınız için tıklayın.

Tel : 0212 356 40 43 Faks : 0212 356 45 65 Ofis : 0533 450 01 47 Ofis : 0555 255 35 35 Asist. : 0536 495 34 34 Site güncelleme : Bumerang.E.I.A. Son Güncelleme Tarihi: 6 / 1 / 2009